Çanakkale Boğazı’nda I. Dünya Savaşı’ndan kalan gemi batıkları, katodik koruma yöntemiyle korozyona karşı korunuyor. HMS Louis batığında başlatılan uygulamanın Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’na yayılması ve bölgenin dört mevsim dalış turizminden daha fazla pay alması hedefleniyor.

Çanakkale Boğazı’nda 111 yıldır su altında bulunan savaş gemisi batıklarının korunması ve kontrollü biçimde dalış turizmine açılması amacıyla “Derin Miras” Projesi hayata geçirildi.

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu’nun iş birliğiyle yürütülen proje, tarihi batıklardaki korozyonun yavaşlatılmasını ve su altı kültür mirasının gelecek kuşaklara aktarılmasını amaçlıyor. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı

Batıkların çevresine çinko anotlar yerleştiriliyor

Proje kapsamında batık yapılarına boya veya benzeri bir kaplama uygulanmıyor. Bunun yerine batıkların çevresine özel çinko anotlar yerleştiriliyor. Katodik koruma olarak adlandırılan yöntemde anotların gemi gövdelerinden önce aşınması sağlanarak tarihi metal yapıların korozyona karşı korunması hedefleniyor.

Uygulamanın batıkların fiziksel bütünlüğünün korunmasına katkı sağlamasının yanı sıra bu yapıların yapay resif işlevini sürdürmesine ve çevrelerindeki biyolojik çeşitliliğin desteklenmesine yardımcı olması bekleniyor.

TÜBİTAK, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesinin bilimsel katkılarıyla geliştirilen yöntemin, farklı ülkelerdeki benzer su altı kültür mirası alanlarında da uygulanabilecek bir koruma modeline dönüştürülmesi planlanıyor.

İlk uygulama HMS Louis batığında

Katodik koruma uygulamasının ilk aşaması, Suvla Koyu’nun kuzeyinde 13 metre derinlikte bulunan HMS Louis batığında tamamlandı.

İngiliz Kraliyet Donanmasına ait muhrip, 30 Ekim 1915’te bir römorkörle çarpışarak hasar gördü ve kurtarma çalışmaları sırasında parçalanarak kullanılamaz hâle geldi. Yaklaşık 82 metre uzunluğundaki geminin 45 metrelik bölümü kum üzerinde bulunurken kalan kısmı kumun altında yer alıyor. Batığın dört Yarrow tipi kazanı günümüzde de görülebiliyor. Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı

Parkta 29 dalış noktası bulunuyor

Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nda 27 batık ve iki resiften oluşan 29 farklı dalış noktası yer alıyor. Yaklaşık 150 kilometrekarelik alana yayılan park, I. Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Boğazı ve Gelibolu kıyılarında batan gemileri aynı rota altında buluşturuyor.

Parkta sığ sulardaki başlangıç seviyesine uygun batıklardan yalnızca teknik dalgıçların ulaşabileceği derin noktalara kadar farklı seçenekler bulunuyor. Anzak Koyu’ndaki SS Milo yaklaşık yedi, HMS Louis 13, HMS Majestic ise 18 ila 23 metre derinlikte yer alıyor. Bu çeşitlilik, parkın farklı deneyim düzeylerindeki dalgıçlara hitap etmesini sağlıyor.

Batıkların iskelelere 10 dakika ile 1,5 saat arasındaki mesafelerde bulunması ve bölgede yıl boyunca dalış yapılabilmesi, Gelibolu’nun uluslararası batık dalışı pazarındaki avantajları arasında gösteriliyor.

Hedef dört mevsim yüksek katma değerli turizm

Dalış turizmi; tekne, ekipman, rehberlik, eğitim ve sertifikasyon hizmetleriyle konaklama dışındaki harcamaları da artırabilen özel ilgi turizmi türleri arasında bulunuyor. Aynı alandaki farklı batıkları görmek isteyen dalgıçların bölgeyi yeniden ziyaret etmesi de destinasyon açısından uzun vadeli bir pazar oluşturuyor.

Türkiye, 2025 yılında 63,9 milyon ziyaretçiden 65,2 milyar ABD doları turizm geliri elde etti. Derin Miras Projesi ile Çanakkale’nin bu büyüklükten daha fazla pay alması, turizm sezonunun yıl geneline yayılması ve yerel konaklama, yeme-içme, ulaşım ve rehberlik işletmelerinin desteklenmesi amaçlanıyor. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, batıkların insanlık tarihinin ortak hafızasını taşıdığını belirterek, “Bu mirası turizme açmak kadar korumak da evrensel bir sorumluluktur. Derin Miras Projesi ile hem su altı tarihimizi koruyor hem de sürdürülebilir turizmin nitelikli bir örneğini dünyaya sunuyoruz,” dedi.

Projenin destekçisi Çanakkale Otoyol ve Köprüsü İnşaat Yatırım ve İşletme A.Ş. (ÇOK A.Ş.) CFO’su Murat Sarıkaya ise Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nın uluslararası tanıtımı için stratejik destek vermeyi sürdüreceklerini söyledi.

Tarihi batık uluslararası isimlerce görüntülendi

Projenin tanıtımı kapsamında HMS Louis batığına özel bir dalış gerçekleştirildi. İsveçli su altı fotoğrafçısı Alex Dawson, 13 metre derinlikteki gemiyi fotoğrafladı. Dawson, “Whale Bones” adlı çalışmasıyla 2024 Underwater Photographer of the Year ödülünü kazanmıştı. Underwater Photographer of the Year

Milli serbest dalış sporcusu Bilge Çingigiray da HMS Louis’e serbest dalış gerçekleştirdi. Çingigiray, 2019 yılında tek nefesle su altında 81,60 metre yürüyerek Guinness Dünya Rekoru kırmıştı. Guinness Dünya Rekorları