Çorum’daki Hitit başkenti Hattuşa’da bulunan çivi yazılı tablet parçasının, Kadeş Barış Antlaşması’nın Akadça nüshalarından birine ait olduğu belirlendi. Yaklaşık bir yıl süren bilimsel incelemeler sonucunda çözülen parçada, ülkelerinden kaçarak diğer ülkeye sığınan insanlara yönelik hükümler ile evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler yer aldığı tespit edildi.

Çorum’un Boğazkale ilçesindeki Boğazköy/Hattuşa Örenyeri’nde yürütülen kazılarda, dünya diplomasi tarihinin önemli belgelerinden Kadeş Barış Antlaşması’na ait yeni bir tablet parçası ortaya çıkarıldı.

Hitit kraliyet sarayının bulunduğu Büyükkale’de keşfedilen parçanın, antlaşmanın Akadça çivi yazılı nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu bilimsel incelemelerle belirlendi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 21 Eylül’de duyurduğu keşif için “Barışın binlerce yıllık izini Anadolu’nun toprağında bulduk” ifadelerini kullandı.

Bir yıllık incelemenin ardından çözüldü

Tablet parçası, Büyükkale’deki “E” binası yakınlarında gerçekleştirilen kazılar sırasında bulundu.

Bir yüzü korunmuş olan parça üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca ayrıntılı bilimsel inceleme ve karşılaştırmalı okumalar gerçekleştirildi. Çalışmalar sonucunda tabletin, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında yapılan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi.

Sığınan insanlara ilişkin hükümler bulundu

Yeni tablet parçasının en dikkat çekici yönlerinden biri, antlaşmanın ülkelerinden kaçıp karşı tarafa sığınan kişilere ilişkin hükümlerini içermesi oldu.

Buluntuda, antlaşmanın 12–20. maddelerinde ele alınan hükümlerden satırlar bulunduğu belirtiliyor. Kırık ve eksik bölümlere rağmen okunabilen kısımlarda Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden ve evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadelerden söz ediliyor.

Ersoy: Binlerce yıl öncesinden güçlü bir mesaj

Bakan Ersoy, tablet üzerinde yer alan ifadelerin günümüze de mesaj taşıdığını belirterek, “İnsanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler, binlerce yıl öncesinden bugünümüze güçlü bir mesaj taşıyor” dedi.

Ersoy, keşfin Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki yerini ortaya koyduğunu ifade ederken, günümüzdeki çatışmalara ilişkin değerlendirmesinde de Filistinliler başta olmak üzere tüm insanların güven, barış ve huzur içinde yaşayacağı bir gelecek temennisinde bulundu. Bu ifade, Bakan Ersoy’un keşif duyurusundaki siyasi ve insani değerlendirmesidir.

Kadeş Antlaşması’nın Hattuşa’daki izleri genişliyor

Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenirken, Akadça metnine ait kil tablet parçalarının önemli bölümü Hattuşa’da bulundu.

Antlaşmaya ait ilk parçalar 1906–1912 yılları arasındaki kazılarda ortaya çıkarıldı. Daha önce bulunan tablet parçaları bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında bulunuyor.

Yeni keşif, Hattuşa’daki Akadça tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik bilimsel çalışmalara yeni bir parça ekledi.

Eksik parçalar aranıyor

Büyükkale’de sürdürülen kazılarda Kadeş Barış Antlaşması’nın henüz bulunamamış diğer tablet parçalarının da ortaya çıkarılması hedefleniyor.

Yeni buluntu, yalnızca antlaşmanın fiziksel bütünlüğünün anlaşılmasına değil, Hitit ve Mısır arasındaki diplomatik ilişkilerde insanların korunması, sığınma ve karşılıklı yükümlülükler gibi başlıkların nasıl düzenlendiğinin daha ayrıntılı incelenmesine de katkı sağlıyor.