Ayasofya’nın Altında 420 Metrelik Tünel Temizlendi: Ziyaret İçin Proje Hazırlanacak
-
20 Kas, 2026
Ayasofya’da yürütülen yer altı çalışmalarında yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi çıkarıldı, toplam 420 metrelik tünel hattı temizlendi. Çalışmaları yerinde inceleyen Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, uygun bölümlerin ziyaretçilere açılması için koruma ve güvenlik koşullarını esas alan bir teşhir projesi hazırlanmasının planlandığını açıkladı.
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin yer altı tünellerine inen Bakan Ersoy, Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker’den kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları hakkında bilgi aldı.
Ersoy’un verdiği bilgilere göre yer altı bölümlerine ilişkin birinci etap etüt çalışmaları 31 Aralık 2024’te, ikinci etap uygulamaları ise 2 Aralık 2025’te başladı. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe’de yürütülen çalışmalar, tarihî mekânların ve tünel bağlantılarının incelenmesine olanak sağladı.
Mevcut Ayasofya’dan Daha Eski Olabilecek Katmanlar
Vezir Bahçe’deki hipoje olarak adlandırılan yer altı mezar yapısında kazılar tamamlandı. Birbirine bağlantılı bölümlerden oluşan yapının ana mekânının yaklaşık sekiz metre uzunluğunda ve sekiz metre toplam genişliğinde olduğu belirtildi.
Çamurla kaplı tabanın 1,5 metre altına inilmesiyle ortaya çıkarılan bölümün, mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendiriliyor. Yapının doğusuna uzanan yaklaşık 25 metrelik kanalın temizliği tamamlanırken batı yönündeki kanalda çalışmalar sürüyor.
Batı Bahçe’de Altı Mekân ve Dokuz Tünel
Batı Bahçe’de altı ayrı mekân ve bunlarla bağlantılı dokuz tünel tespit edildi. Ersoy, ilk üç mekânın atrium olarak adlandırılan avlu yapısına ait bodrum katları olduğunu, diğer alanlarda araştırmaların devam ettiğini bildirdi.
Dokuz tünelin yedisinde dolgu toprak temizliği, ikisinde ise tespit ve belgeleme çalışmaları yapıldı. Temizlenen hatların toplam uzunluğu 420 metreye ulaştı. Bunların en uzunu olan 180 metrelik Tünel-4’ün, tarihî Roma Caddesi ile ilişkili olabileceği değerlendiriliyor.
Kazı ve temizlik çalışmalarına onarım ve güçlendirme uygulamaları da eşlik ediyor. Tünel-4’te 50 metrelik bölümün paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirilmesi tamamlanırken Tünel-5’te aynı çalışma 90 metrelik hat boyunca sürdürülüyor.
Yer Altı Mirasının Ziyaretçilere Açılması Planlanıyor
Ersoy, yer altı ağının tarih boyunca su dağıtımı ve yağmur sularının tahliyesinde kullanıldığını belirtti. Tünellerin günümüzde havalandırma altyapısı olarak değerlendirilmesinin ise yeni bulgulara, lazer taramalara ve teknik incelemelere bağlı olduğunu ifade etti.
Uygun yer altı bölümlerini ziyaretçilerle buluşturmayı hedeflediklerini açıklayan Ersoy, hazırlanması planlanan teşhir projesinde yapının korunması ve ziyaretçi güvenliğinin öncelikli olacağını vurguladı. Ziyarete açılışa ilişkin bir tarih açıklanmadı.