Söke Pidesi

GASTRONOMİ Türk Mutfağı DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Coğrafi İşaretli Ürün Pide TÜRKİYE'NİN İLLERİ Aydın

(Söke, Aydın, 2022)

Ege bölgesinin kadim şehri Aydın’da  tarihi ve turistik alanları kadar gastoronomi alanında da zenginlikler barındıran bir şehirdir. Ünlü gezgin Evliya Çelebi “Dağlarından yağ, ovalarından bal akan şehir” olarak ya da “Tarihin Babası” olarak bilinen Heredot'un 'Bizim yeryüzünde bildiğimiz en güzel gökyüzünün altı ve en güzel ilkimin bulunduğu yer' dediği Aydın'da enfes zeytinyağlı yemekler yanında nefis pideler de tadabilirsiniz, özellikle tahinli pide diğer bölgelerde bulamayabileceğiniz çeşit ve lezzettedir. Ancak, özellikle pamuğuyla ünlü ilçesi Söke’de görece az bilinen 2022 yılında tescillenen geleneksel bir pidesidir. Pide, halk arasında “kıymalı-yumurtalı” olarak da adlandırılmaktadır. Yumuşak fakat çok lezzetli hamuru,zengin içeriği ile taş fırınlarda odun ateşinde pişirilir sonrasında kıtır hale gelmiş kenarları tereyağı ile ıslatılmış şeklide servise sunulur. İçi çok bol ve doyurucu olan ancak çok da lezzetli olan bu pidenin iç malzemesinde yerel ürünler kullanılır; maydonoz ve domates olmazsa olmazıdır. Günün her öğününde tüketilebildiği gibi, kahvaltı öğününde de halkın çok tercih ettiği bir lezzettir. 

Söke'nin geleneksel kıymalı-yumurtalı pidesinin içeriğinde; Boyun veya koldan alınan az yağlı kıyma, tuzsuz çökelek peyniri (halk arasındaki ifadesiyle kesik), domates, maydonoz, yumurta, tuz, karabiber ve servisi için tereyağ yer alır.

Hazırlanışı ve servisi; kıyma tepside kavrulup, tahta tokmakla dövülüp bir nevi bulgur haline getirilir. Derin bir kabın içinde küçük doğranmış (bir porsiyon için bir adet) domates, ince kıyılmış maydonoz, 100 gram çökelek, tuz karabiber ve iki yumurta ile karıştırılıp, önceden yoğrulup, dinlendirilmiş ve oklava ile açılmış göz şeklindeki hamura serilir. Kenarları kanlanan hamur fırında pişirilir. Kızaran pidenin üstüne tereyağ gezdirilir, doğranarak tabağa servisi yapılır. Ustaları bu pidenin püf noktasının, Ahilik geleneğine bağlı kalarak en iyi malzemelerle üretilmesi olduğunu ifade etmektedirler. 

Ülkemizdeki diğer pide çeşitlerine şu örnekler verilebilir;  Bafra Pidesi (Samsun.), Sürmene Pidesi (Trabzon), Kır Pidesi (Kastamonu), zYenipazar Pidesi (Aydın), Develi Cıvıklısı (Kayseri), Cantık (Bursa), Şerbetli Pide (Aksaray), Tavas Pidesi (Denizli).

Ayrıntılı bilgi için bakınız

https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/5625, (Erişim tarihi: 20. 12. 2025); https://www.facebook.com/reel/731704898727508, (Erişim tarihi: 20. 12. 2025).

Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.: