Bizans Döneminde Spor

KAVRAM Spor Tarih Spor Bilimleri

Kültürel bir unsur olarak spor, insanlık tarihinin her döneminde aktif olarak yapılmış bir faaliyettir. İşlev gördüğü ve sergilendiği kültürel bağlamdan etkilenir. Bizans Dönemi’nde spor, katılımcıların para için değil de eğlence için oynadıkları amatör bir özelliğe sahip olmuştur. Bu amatör özelliğin kökeni ise bazı tarihçiler tarafından farklı şekillerde yorumlanmıştır. 

Farklı etik dünya görüşlerine sahip olan Hristiyanlık, kanlı sahnelerin gerçekleştirildiği oyunları ve pagan festivallerinin çoğunu yasaklamıştır. Bu nedenle, Bizans dönemindeki spor Roma döneminden oldukça farklı bir karaktere sahip olmuştur. 

Bizans Sporunun Başlıca Özellikleri

1. Bizans sporunun ilk özelliği, şiddetin olmamasıydı. Bu durum hem imparator kanunlarında hem de kilise hukukunda açıkça yasaklanmıştır. Ancak “ludi” oyununun tüm bölümlerine yasak gelmemiştir. Çünkü, Kanonlar kanlı eylemlerin gerçekleşmesine izin vermemiştir. Yalnızca halkın eğlencesi için sirklerde araba yarışları ve jimnastik oyunlarına onay verilmiştir. 

2. Bizans sporunun ikinci özelliği ise amatör olmasıdır. Şiddet içerikli oyunların kaldırılması sonucu Bizanslılar, temel amaçları eğlence, kutlama ve dinlenme olan yeni bir oyun akımı geliştirmişlerdir. Bazı Bizanslı düşünürlere göre hareket, ruhu bedenle ilişkilendirir.  Buna bağlı olarak, atletizm, yürüyüş, yüzme, avcılık ve benzeri sporlar doğal bir insan hareketi olarak kabul edilir. Bu olumlu yaklaşımın aksine bazı din adamları ise her türlü sporu ve dansı kötü olarak kategorize etmişlerdir.  

3. Bizans sporunun sağlık amaçlı yapılması ise bir diğer özelliğidir. Vücut aktivitelerini sağlık amacıyla kullanma fikri, Bizans’ta olduğu gibi Batı’da da tercih edilmiştir. Özellikle Bizans Dönemi’nde “cimnastik hareketleri,” “fizyoterapi” ve “masajın” yanı sıra “binicilik”, “yüzme”, “yürüyüş” ve “dans” gibi aktivitelerde yaygın olarak görülmüştür. 

4. Bizans sporunun bir diğer özelliği de “askeri hazırlık süreci” için bir yöntem olarak kullanılmasıdır. Bu konudaki görüş ve becerileri ifade eden kişiler genellikle imparator ve generallerden oluşmaktaydı. Onlar, oyun ve spor aktivitelerinin askerlerin rahatlamasına, savaş stresini azaltmalarına ve kontrol duygularını geliştirmelerine yardımcı olduğunu belirtmişlerdir. Askeri tatbikat aralarında birçok spor etkinliğinin (binicilik, ok atma, atletizm, kürek çekme, avcılık vb.) yapıldığını bilinmektedir. En sevilen aktivite atlı okçuluk (at üzerinde okla hedefi vurma) faaliyeti olmuştur.  

Referanslar

Mandel, R. (1976). The First Modern Olympics (ss. 74-94). Berkeley–Los Angeles–London: University of California Press; Karagiannopoulos, J. (1978). History of the Byzantine State (Cilt 1, ss. 621-645). Thessaloniki: Sakkoula; Hunger, H. (1981). The classical tradition in Byzantine literature: The importance of rhetoric. İçinde M. Mullett ve R. Scott (Editörler), Byzantium and the Classical Tradition (ss. 41). Birmingham: University of Birmingham (Thirteenth Spring Symposium of Byzantine Studies 1977); Carter, J. M. (1986). Sport, crime and peasants in thirteenth century England. CJHS, 17(2): 37, 41-43; Giatsis, S. G. (2007). Sport in Byzantium. Erytheia, 28: 15-40.

Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.: