Bizans’ta Egzersiz ve Sağlık
Spor Tarih Spor Bilimleri
-
2025
Bizans tıbbı, ordunun sağlığı ve esenliği için yapılan egzersizler dışında çeşitli hastalıklardan kurtulmanın bir yolu olarak da egzersizi ön planda tutmuştur. Çünkü, Bizans’lı hekimlerin tavsiye ettiği egzersizler, tedavinin iyileşme sürecine kademeli olarak katkı sağlamıştır. Bu egzersizlere “cimnastik egzersizleri” denir ve aerobik egzersiz niteliğindedir. Aerobik egzersiz, vücudun majör kas gruplarının bir süre boyunca ritmik bir şekilde hareket ettirildiği aktiviteler olarak bilinmektedir. Bu aktiviteler arasında “yürüyüş,” “dans,” “koşu,” “yüzme” ve “bisiklet sürme” sayılabilir.
Greko-Romalı hekim Galen’in (Latince: Claudius Galenus) “…her hareket egzersiz değildir, ama en güçlü hareket egzersizdir…” ifadesi temel bir ilke olarak hala geçerliliğini korumaktadır. Bu görüş Bizans hekimleri tarafından da benimsenmiştir. Örneğin, Aeginalı Paul (MS. 625-690), fiziksel egzersizin tanımını yaparken, Galen (MS. 129-200) ile aynı fikirde olarak şunu ifade eder: “… egzersiz, organik molekülleri hazırlayarak hızla enerjiye dönüştürür.” Ona göre hızlı nefes alıp verme, yoğun bir egzersizin göstergesidir. Egzersizle organlar güçlenir ve daha verimli çalışır. Ayrıca egzersizin, sindirim ve solunum fizyolojisine olumlu bir etki yarattığını belirterek, besin emilimini güçlendirdiğini, sindirimi kolaylaştırdığını, cilt gözeneklerini arındırdığını ve güçlü akciğer yardımıyla kirli metabolizma ürünlerin vücuttan atılımına yardımcı olduğunu ifade eder.
Bizans döneminde sağlığı teşvik etmek, iyileştirmek ve geliştirmek amacıyla hem önerilen hem de uygulanan egzersizler şu şekildedir: a. yürüyüş, b. koşu, c. sallanma egzersizi, d. binicilik hareketleri, e. çember (Krikelasia) çevirme, f. yüzme, g. güreş, h. gölge boksu (rakipsiz yumruk hareketleri), ı. yerinde ve hareket halindeyken zıplama hareketleri, i. top ile yapılan egzersizler, j. kum torbası ile yapılan antrenmanlar, k. ağırlık kaldırma, l. silahlı dövüş (tam teçhizatla egzersiz).
Referanslar
Piercy, K. L., Troiano, R. P., Ballard, R. M., Carlson, S. A., Fulton, J. E., Galuska, D. A., George, S. M. ve Olson, R. D. (2018). The physical activity guidelines for Americans. JAMA, 320(19): 2020-2028; Tian, D. ve Meng, J. (2019). Exercise for prevention and relief of cardiovascular disease: Prognoses, mechanisms, and approaches. Oxidative Medicine and Cellular Longevity; ΓΑΛΗΝΟΣ. (2000). Υγιεινά (B, s. 85). Αθήνα: Εκδόσεις Κάκτος; Σταυρακάκης, Ν. ve Αλμπανίδης, Ε. (2015). Η θεραπευτική χρήση της άθλησης κατά τη βυζαντινή περίοδο. Archives of Hellenic Medicine, 32(1): 96-101.
