Prof. Ülker Muncuk Müzesi
MÜZE Etnografya Müzesi TÜRKİYE'NİN İLLERİ Ankara
(Gölbaşı, Ankara, 2022)
-
2025
Prof. Ülker Muncuk Müzesi Ankara’nın Gölbaşı ilçesinde bulunan Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Gölbaşı kampüsü içerisinde yer almaktadır. Müze, “Kız Teknik Yüksek Öğretmen Okulu Müzesi” ismiyle 1974 senesinde Cumhuriyetin 50. yıldönümüne armağan olarak kurulmuştur. 1982 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne bağlanarak Ankara Etnoğrafya Müzesi Müdürlüğü denetiminde faaliyetlerine başlamış olan müze 31 Mart 2006 tarihinde ise Gazi Üniversitesi Senatosu kararı ile Prof. Ülker Muncuk Müzesi olarak adlandırılmıştır. 2018 yılında Hacı Bayram Veli Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi’ne aktarılan müze, 2022 yılında Gölbaşı yerleşkesinde yeniden faaliyete geçmiştir.
Müze önemli bir koleksiyona sahiptir. Türkiye’nin farklı bölge ve yörelerine ait geleneksel kültür ve el sanatlarından oluşan ürünleri ile yüzlerce ürün sergilenmektedir. Müzede yer alan koleksiyon özellikle tekstil ve giyim kültürünü barındıran eserler üzerine odaklanmıştır. Sergilenen eserler daha çok XIX. ve XX. Yüzyıl dönemlerine tarihlenmektedir. Müzede yöresel kıyafetlerden olan sim sırma işlemeli kadife kumaştan bindallı gelinlikler, üçetek entariler, cepken, şalvar, camedan gibi geleneksel kadın ve erkek giysileri, Türkiye’nin farklı bölgelerine özgü hesap işi, tel kırma, sim sırma işleme teknikleri ile iğne oyası, koza işi gibi ipekli kadife ve atlas üzerine işlenmiş bohçalar, seccade, örtüler, mendiller ve gelin hamamı havluları dikkat çekmektedir. Müzede sergilenen el örgüsü çoraplar Türk halkının ince bir sanat zevkini yansıtan etnografik içeriğe sahiptir. Bu giyilen çorapların motifleri ve renkleri farklı anlamlar taşımaktadır. Giyen kişiyi nazardan koruma, bereket bolluk dileği gibi sembolik ifadeler taşıdığı bilinmektedir. Müzede Sivas ve diğer Anadolu çorap örnekleri sergilenmektedir.
Etnografik müzelerde ön plana çıkan eserlerden bir diğeri de takı ve aksesuarlardır. Kültürel unsurlardan biri olan takıların önemli unsurları gümüş kemerler, boyna takılan hamaylı, kadınların fes üzerine taktıkları tepelikler bu müzedeki yansıyan örnekler arasındadır. Oya işçiliğinin en güzel örneklerini ise bu müze sergilenen başörtüleri, fes ve gelin baş süslemeleri, söz mendili ve keselerin üzerinde görmek mümkündür. Anadolu’da kadının üzüntü ve sevincinin bir nevi dili olan oya işlemelerini de yine bu müzede görmek mümkündür. Ankara’yı ortaçağdan beri tiftik/angora adıyla ön plana çıkaran keçisi ve Ankara sof kumaşı sayesinde günümüzde de bilhassa Güdül, Ayaş ve Beypazarı ilçelerinde yetiştirilmeye devam edilen keçilerden Ankara-Ayaş ilçesi tiftiği ile örülen eldiven, çorap ve şal örnekleri de sergilenmektedir.
Müzede yer alan yağlı boya resimler 20. Yüzyıla tarihlenmekte olup, Türk resim sanatının önemli isimlerinden olan Saip Tuna ve Nazmi Ziya Güran’a ait eserler yer almaktadır. Sanatçıların portre çalışmalarının yanı sıra manzara temalı eserleri de mevcuttur. Saip Tuna imzasını taşıyan “Bir (1) Türk Lirası” ve çeşitli pullara basılmış olan “Atatürk Portresi” 1935 senesinde yapılan orijinal bir karakalem eseridir. Yine 29.10.1936 tarihinde “El İşleri ve Küçük El Sanatları Sergisi” nden iğne oyası örtü, Mustafa Kemal Atatürk tarafından verilmiş olan birincilik madalyası ile sergilenmektedir.
Müze çalışma saatleri genellikle hafta içi her gün 09:00 – 17:00 saatleri arasında ziyarete açık olup, herhangi bir giriş ücreti alınmamaktadır.
Prof. Ülker Muncuk Müzesi, yalnızca bir sergi alanı değil aynı zamanda bir üniversite bünyesinde olması nedeni ile önemli bir akademik araştırma merkezi olarak da işlev görmektedir. Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakülteleri ile el sanatları, tekstil bölümlerinde eğitim alan öğrencilere yönelik uygulamalı ve teorik bilgilere yerinde ulaşma imkânı sunmanın yanı sıra Türk el sanatları ve giyim kültürüne yönelik olarak geçmişten bugüne dek gelen değişim aktarılmaktadır. Böylece kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilirliği açısından da önemli bir müze olduğu değerlendirilmektedir.
Referanslar
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi (2022). Prof. Ülker Muncuk Müzesi Tanıtıcı Broşürü; Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi, Prof. Ülker Muncuk Müzesi, https://ulkermuncuk.hacibayram.edu.tr/hakkimizda2/, (Erişim tarihi: 18.11.2025); TRT Haber, “Tarihe Tanıklık Eden Resim”, https://www.youtube.com/watch?v=Kq4ytRToLis, (Erişim tarihi: 18.11.2025).
