Meyankökü Şerbeti
GASTRONOMİ Alkolsüz İçecek Şerbet
-
2025
Orta Doğu, Anadolu ve Akdeniz coğrafyasında yüzyıllardır tüketilen bu içecek, özellikle yaz aylarında serinletici özelliğiyle bilinir. Osmanlı döneminde “şerbet” kültürünün önemli bir parçası olan meyankökü, günümüzde de Ramazan aylarında ve sıcak bölgelerde yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Meyankökünün kimyasal yapısında yer alan glisirizin maddesi, tatlılık oranı sayesinde içeceğe karakteristik lezzetini verir. Glisirizin, sakkarozdan yaklaşık 50 kat daha tatlıdır ve bu nedenle meyan kökü içeren ürünlerde ek şeker ihtiyacını azaltabilir. Bunun yanında kökte flavonoidler, kumarin türevleri ve çeşitli uçucu yağlar bulunur. Bu bileşiklerin antioksidan ve antienflamatuvar özellik gösterdiği bilinmektedir.
Geleneksel tıpta meyankökü; öksürük, mide yanması, boğaz tahrişi ve sindirim sorunlarına karşı kullanılmaktadır. Modern farmakoloji araştırmaları, glisirizinin antiviral ve antiinflamatuvar etkilere sahip olduğunu desteklemektedir. Özellikle mide mukozasını koruyucu etkisi, bitkinin fonksiyonel gıda niteliği taşımasını sağlamaktadır. Bununla birlikte meyankökü şerbetinin aşırı tüketimi, vücutta potasyum düşüklüğü, tansiyon yükselmesi ve ödem gibi yan etkiler oluşturabilir. Bu nedenle hipertansiyon hastalarının veya kalp-damar sorunu olan kişilerin ölçülü tüketmesi önerilir.
Günümüzde meyankökü şerbeti hem sokak satıcıları hem de endüstriyel içecek üreticileri tarafından hazırlanmakta, hatta bazı bölgelerde fermente içeceklerin üretiminde aroma verici olarak kullanılmaktadır. Kültürel bir içecek olmasının yanı sıra, bitkisel tedavi araştırmaları açısından da bilimsel ilgi görmeye devam etmektedir.
Referanslar
Bonham, J. R. (2015). Liquorice: A traditional functional food with modern pharmacological relevance. Journal of Herbal Medicine, 3(2): 45–52.; Fiore, C., Eisenhut, M., Krausse, R. vd. (2005). Antiviral effects of glycyrrhizin. Phytotherapy Research, 19(9): 709–714.; Öztürk, M. (2018). Türk mutfağında şerbet kültürü ve tarihsel gelişimi. Türk Mutfak Araştırmaları Dergisi, 6(1): 72–84.; Shah, S. N. ve Gilani, A. H. (2010). Mechanisms underlying the gastroprotective properties of Glycyrrhiza glabra. Journal of Ethnopharmacology, 131(3): 524–531.; World Health Organization (WHO). (2002). Monographs on selected medicinal plants: Glycyrrhiza glabra.
