Kültürel Atmosfer
Sosyoloji Disiplinlerarası Tarih Antropoloji Çevre Bilimleri
-
2025
Tasarlanabilir ve algılanabilir bir çevre özelliğidir. Bu çevre, insan davranışlarını etkilemektedir. Söz konusu atmosfer, "semboller aracılığıyla edinilen ve iletilen, insan gruplarının belirgin başarısını oluşturan, davranışın açık ve örtük kalıplarını bunların nesnelere yansımalarını" ifade etmektedir. Bir topluluğun değerlerinin, inançlarının ve davranışlarının semboller aracılığıyla öğrenilip aktarıldığı bir ortamıdır. Bu atmosfer, hem gözle görülür davranışlar (örneğin törenler, yemekler, sanat eserleri) hem de görünmeyen kültürel normlar ve değerlerden oluşur. Kültürel davranışlar, fiziksel nesnelere ve mekanlara yansır; tarihi yapılar, şehir planlaması ve sanat eserleri, bu değerlerin somut göstergeleri olarak ortaya çıkar. Böylece turistler ve gözlemciler, bu semboller ve nesneler aracılığıyla bir destinasyonun kültürel atmosferini algılar ve deneyimler. Kültürel atmosfer kavramının merkezinde bir yerin kültürel yönleri olduğundan kültür kavramının anlaşılması kültürel atmosfer kavramının anlaşılmasına temel oluşturmaktadır. Kültür tanımlanması en zor kelimelerden biri olup pek çok tanımı bulunmaktadır. Kültür, kısaca bir toplumun somut olan ve somut olmayan tüm değerleri ve varlıkları olarak ifade edilebilmektedir. Buradan hareket ile kültürel atmosfer, bir toplumun ya da topluluğun içinde bulunduğu sosyal ortamda hâkim olan değerlerin, inançların, normların, davranış biçimlerinin ve estetik unsurların oluşturduğu algısal bir iklim ile ilişkilendirilir. Kültürel atmosfer, kültürel hizmetlerin tüketilmesiyle oluşan maddi olmayan ve değer kaybına uğrayan bir varlık olarak düşünülmektedir. Nesnel ve öznel olmak üzere iki yönü bulunmaktadır. Nesnel olarak öznel değerlendirmelerden arınmış bir yeri ifade etmektedir. Yer olma durumunun öznel değerlendirmesi genellikle yer duygusu olarak adlandırılır. Bu, insanların bir yeri nasıl algıladıkları, anladıkları ve hissettikleri ile ilgilidir ve bu, onların deneyimlerinden, anılarından ve geçmişlerinden etkilenir. Otantiklik, destinasyon estetiği ve duyusal deneyimler, kültürel ortamın temel bileşenleri olarak turistlerin algılarını şekillendirmekte ve onların duygusal tepkilerini belirgin şekilde etkilemektedir. Kültürel atmosfer, bir destinasyonun tarihî, sanatsal ve geleneksel değerlerinin bir araya gelerek oluşturduğu özgün ortamı ifade eder. Örneğin Kapadokya’da peribacaları, yer altı şehirleri ve Bizans dönemi kiliseleriyle birlikte yerel el sanatları ve yemekler, ziyaretçilere hem görsel hem de duygusal bir deneyim sunar. Benzer şekilde Venedik’in kanalları, gondolları ve festivalleri, Kyoto’nun tapınakları ve çay seremonileri veya Ohrid Gölü çevresindeki antik yapılar ve doğal güzellikler, turistlerin kültürel değerleri hissedip deneyimlemelerini sağlayan atmosferlerdir. Mimari düzenlemeler, mekânsal tasarımlar ve kültürel etkinlikler söz konusu yerdeki kültürel atmosferin hissedilmesinde ve deneyimlenmesinde önemli olmakla birlikte kültürel atmosfer bu unsurlar ile yeniden oluşturulabilmekte veya değişikliğe uğrayabilmektedir.
Kültürel atmosfer, bir yerdeki somut olan ve somut olmayan kültürün bireyler tarafından genel algısını ifade eder. Kültürel turistler için önemlidir çünkü onların deneyimlerini ve davranışlarını etkileyebilir. Bu anlamda kültürel atmosfer algısı, turistlerin bir destinasyonun somut olmayan atmosferini şekillendirmedeki katılımlarına ilişkin kendi iç yansımalarını kapsamaktadır.
Referanslar
Cheng, S. W. (2006). Cultural Goods Creation, Cultural Capital Formation, Provision of Cultural Services and Cultural Atmosphere Accumulation, Journal of Cultural Economics, 30(4): 263-286; Dinç, L. (2025). Tarihi Bölgelerde Algılanan Kültürel Atmosferin Destinasyon Ziyaret Niyeti ve Destinasyon Bağlılığı Üzerindeki Etkisi: Olumlu Duyguların Aracı Rolü, Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 13(1): 153-173; Huang, T., Liu, J. ve Zhang, Q. (2018). The Influence of Cultural Atmosphere of The Destination on Tourists’ Civilized Behavior Intention: A Case Study on The Great Wall National Park Pilot, Journal of Zhejiang University (Science Edition), 45(4): 497–505; Zeng, X., Zhang, C. ve Xu, D. (2024). Developing and Validating a Scale to Measure Perceived Cultural Atmosphere in Historic Districts, Asia Pacific Journal of Tourism Research, 29(9): 1152-1169.
