Kars Peynir Müzesi
MÜZE Gastronomi Müzesi TÜRKİYE'NİN İLLERİ Kars
(Süvari Tabya Binası, Kars, 2022)
-
2026
Kars Peynir Müzesi'nin projesi, 2020 yılında başlatılmış olup, restorasyon ve sergileme hazırlıklarının tamamlanmasının ardından 2022 yılında faaliyete geçirilmiştir. Müze, Kars Valiliği öncülüğünde hayata geçirilmiş olup, idari ve işletme süreçleri kamu kurumları ve yerel yönetimlerin koordinasyonuyla yürütülmektedir. Müzenin temel faaliyet alanı; başta Kars Gravyeri ve Kars Kaşarı olmak üzere bölgeye özgü peynir çeşitlerinin üretim süreçlerini, yayla hayvancılığıyla ilişkisini ve bu üretimin gastronomik miras içerisindeki rolünü sergilemektir.
Türkiye’nin ilk tematik peynir müzesi olma özelliğini taşıyan müze, sahip olduğu 1100 metrekare dolaşılabilir alan büyüklüğü ve sergileme kapsamı ile dünyanın en büyük peynir müzeleri arasında kabul edilmektedir. Müzede; Gravyer Peyniri, Kars Kaşarı, Çeçil Peyniri, Kars Yağlı Tulumu, Karın Kaymağı, Kaşar Loru, Türkmen Saçak Peyniri, Kaşar Örgüsü ve Deve Dili Peyniri gibi yöresel ürünlerin üretim süreçleri tanıtılmaktadır.
Peynir üretim süreçlerinde kullanılan araç ve gereçleri; çeşitli görsel öğeler, maketler ve bal mumu heykeller aracılığıyla sergileyen müzede, 2016 yılında coğrafi işaretle tescillenen Kars Kaşarı için özel bir sergi bölümü ayrılmış ve peynirle hazırlanan yöresel tariflerin sunulduğu bölümler oluşturulmuştur. Ayrıca müzede, Kars’ın eşsiz güzellikteki yaylalarında yetişen endemik Anadolu bitkileri, bu bitkilerle beslenen hayvan ırklarının tanıtıldığı ahır temalı alanlar bulunmaktadır.
Sürekli sergi ağırlıklı bir sergileme anlayışına sahip olan müze; atölye alanları, müze mağazası, peynir satış reyonu ve kafeteryasıyla ziyaretçilere bütüncül ve özgün bir deneyim sunmakta, Kars’ın gastronomi turizmi potansiyeline önemli ölçüde katkı sağlamaktadır.
Referanslar
Balcı, S. (2024). Ardahan ve Kars kentlerinin gastronomik kimliğinin oluşmasında bal ve kaşarın konumu, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 17(46): 562–578.; Çakıcı, S. ve Temizkan, R. (2025). Kars ili mutfak kültürünün gastronomi turizmi kapsamında değerlendirilmesi, Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 8(3): 1096–1106; www.karspeynirmuzesi.com, (Erişim tarihi: 03. 01. 2026); www.kulturportali.gov.tr, (Erişim tarihi: 03. 01. 2026).
