Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın verilerine göre, 2002’den 14 Kasım 2026’ya kadar yurt dışından Türkiye’ye iade edilen kültür varlıklarının sayısı 13 bin 574’e ulaştı. Bunların 126’sı bu yıl geri getirildi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü dolayısıyla yayımladığı mesajda, kaçak kazıların yol açtığı bilimsel kayba dikkat çekti. Ersoy, bir eserin bulunduğu yerle bağının koparılmasının, geçmişi anlamaya yardımcı olan bilgileri de geri dönülmez biçimde yok ettiğini belirterek vatandaşları kaçakçılığa karşı sessiz kalmamaya çağırdı.

ABD’den iade edilen 100 eser arasında Aphrodisias’tan bir portre de var

ABD makamlarıyla yürütülen çalışmalar sonucunda Türkiye’ye iade edilen 100 kültür varlığı arasında, Tokat’taki Horoztepe’den 40 Erken Tunç Çağı eseri, Burdur’daki Düver’den 44 Arkaik Dönem eseri ve Aphrodisias Antik Kenti’nden yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan bir portre yer alıyor. İstanbul Arkeoloji Müzelerinde tanıtılan eserlerin iadesinde bilimsel araştırmalar, arşiv belgeleri ve iki ülkenin adli makamları arasındaki iş birliği rol oynadı.

Müzayede ve galeri ilanları izleniyor

Bakanlık, Türkiye’den yasa dışı yollarla çıkarılmış olabilecek eserleri belirlemek için dünya genelindeki müzayede ve galeri sitelerinde yayımlanan satış ilanlarını bir yazılımla izliyor. Sistem, şüpheli ilanları arşivleyerek uzmanların incelemesine sunuyor. Uzmanlar bu kayıtları, kazı belgeleri ve bilimsel analizlerle birlikte değerlendirerek eserlerin kökenini araştırıyor ve iade talepleri için kanıt topluyor.

Bakanlık, UNESCO’nun 1970 tarihli sözleşmesi çerçevesinde yasa dışı kültür varlığı ticaretini önlemek için diğer ülkelerle de çalışıyor. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) ile yürütülen çalışmalar, Güneydoğu Avrupa’da kaçakçılıkla mücadele eden kurumların kapasitesini ve ülkeler arasındaki bilgi paylaşımını güçlendirmeyi amaçlıyor.