Yüzölçümü 727,5 kilometrekare olan Gevaş ilçesinin doğusunda Gürpınar ilçesi, batısında Bitlis’in Hizan ve Tatvan ilçeleri, kuzeyinde Van Gölü, kuzeydoğusunda Edremit, güneyinde Çatak ve güneybatısında Bahçesaray ilçeleri yer almaktadır. İlçe sınırlarını güneyde Artos (Çadır Dağı) ve kuzeyde Van Gölü oluşturmaktadır. Artos Dağı, 3,550 metre yüksekliği ile Güney Doğu Torosların devamı olan Kavuşahap dağlarının en yüksek dağ yapısını oluşturur. İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 1.750 metredir. İlçede herhangi bir akarsu bulunmasa da Pınarbaşı Mahallesi’nden çıkan kaynak suyu ilçenin içme suyu kaynağını oluşturur. İlçede kışlar soğuk, kar yağışlı olup sonbahar yağışlı geçmekte ve fırtınaları ile bilinmektedir; yazları ise sıcak geçmektedir.

Gevaş ilçesi tarihi boyunca çeşitli medeniyetlere yurt olmuş ve Ostan, Vostan, Vastiana veya Vestan isimleriyle adlandırılmıştır. İlçe tarihine ışık tutan kaynaklar en erken Urartu dönemine tarihlenmesinin yanında Pers İmparatorluğu döneminde ilçenin önemli bir merkez haline geldiği bilinmektedir. Orta Çağ döneminde ilçe, en parlak dönemine erişmiş ayrıca Ermenilerin bölgede etkin hale gelmesiyle Abbasilere bağlı hüküm süren Vaspurakan Krallığı’nın başkentliğini yapmıştır. Orta Çağ sonrasında önemli bir ticaret merkezi haline gelmiştir. Bu krallığın yıkılmasıyla ilçede Bizans Krallığı hüküm sürmüş ve ilçe askeri bir üs niteliği kazanmıştır. Nasır-ı Hüsrev 1046 yılında bölgeyi ziyaret etmiş ve Sefername adlı eserinde ilçeden Vestan adıyla bahsetmiştir. Vestan’ın bol su kaynaklarına sahip olduğunu, Van Gölü’nün güney kıyısında her tarafının yeşil ve çeşitli meyve-sebzelerle dolu olduğunu ayrıca mazgallı surlara sahip kaleyle tahkim edilmiş olduğunu ifade etmiştir.

1054 yılında Selçuklu hakimiyeti hüküm süren Anadolu’da Türklerin yerleştiği ilk bölgelerden biri Gevaş olmuştur. XII. yüzyılda Selçuklular, XII. yüzyılda Ahlatşahlar, XIII. yüzyılda Eyyubiler ve Harzemşahlar ile Anadolu Selçukluları ilçede yaşamıştır. Bölgede, 1231 yılı sonrası Moğol istilasıyla büyük yıkımlar yaşanmış ve Kösedağ Savaşı (1243) Selçukluların Moğollara yenilmesiyle İlhanlılar bölgede hâkim güç haline gelmiştir. XII. yüzyılda yaşamış ilim insanlarından Hamdullah el-Müstevfi el-Kazvini, eseri Nüzhetü’l-Kulub’de Vastan’ın merkezi öneminin yanında bu dönemde ortalama bir şehir büyüklüğünde olduğunu belirtmiş ayrıca dağdan gelen suyundan ve bağ-bahçelerinin bolluğuna da vurgu yapmıştır. Gevaş’ta XIV.-XV. yüzyıllarda Karakoyunlu ve Akkoyunlu devletleri hakimiyet göstermiştir. Abbasilere bağlı olduğu bilinen Hakkâri Beyliği’nin önemli bir kolu olan İzzeddini Beyliği bölgedeki etkin beyliklerden biridir (Van Beyleri: Hakkâri beyleri ve İrisan Beyleri). 

İlçenin toplam nüfusu 2025 yılı için 26.597 kişi olup bu nüfusun yüzde 49,31’ini kadın, yüzde 50,69’unu erkekler oluşturmaktadır. Bu nüfusun %yüzde 7,72’si evli ve yüzde 36,15’i bekardır. Gençler (yüzde 43) ve orta yaşlılar (yüzde 44) hemen hemen aynı nüfus yoğunluğuna sahipken yaşlı nüfusu yaklaşık yüzde 13’tür. Gevaş ilçesinde okuma yazma bilmeyen 827 kişi vardır. Gevaş ilçesinin 41 mahallesi bulunurken ilçe genelinde faaliyet gösteren beş anaokulu, 43 ilkokul, 14 ortaokul, altı lise ve meslek lisesi bulunmaktadır. Gevaş’taki toplumsal, sosyo-kültürel ve siyasal yapıyı oluşturan desenler arasında baskın beyler/begler (mirler) yer alırken toplumsal yapıda siyasi ve dini temsiliyetleriyle şeyhler ve aşiretler demografik yapının etkili aktörleri olarak iz bırakmışlardır. Abbasi Begleri (Hakkâri ve İzzeddini Beylikleri), Eyubxanbegiler, Mirmuhammediler ve Kelehiler Gevaş’ta yaşayan beyliklere örnek gösterilmektedir.

Gevaş’ın ekonomik üretim şekline baktığımızda tarım, hayvancılık sektörleri ön planda olmasına karşın son yıllarda turizme yönelik hizmet sektörü ve yatırımlar dikkat çekicidir. Tarımsal üretimde buğday, arpa, mercimek, fasülye, elma, armut ve ceviz gibi ürünler geçimlik veya yarı ticari özellik taşır. Bununla beraber Gevaş'ta yetişen Gevaş fasülyesi, coğrafi işaret alan bir ürün olarak tescillidir (2023).

Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık (koyun, keçi) yaygın olup hayvansal ürünler genellikle yerel tüketim ve çevre pazar ile sınırlı olduğu söylenebilir. Van Gölü’nde yaşayan inci kefal balığı, ilçeye yönelik özgün bir ekonomik faaliyet olan balıkçılığın gelişim gösterilmesini mümkün kılmıştır. Mevsimsel olan bu sektör istihdam ve yerel ekonomiye canlılık kazandırmaktadır. Turizm ve turizme bağlı hizmet sektörü ilçe genelinde olduğu gibi Van Gölü kıyı şeridindeki ilçelerde turizmin gelişimine imkân tanır. Konaklama tesisleri restoran ve kafeler, kamp alanları, piknik ve mesire alanları, tekne taşımacılığı ve hediyelik eşya dükkanlarının gelişimi turizm tesisleri ve rekreasyon alanlarının görünürlüğünü artırmaktadır.

İlçe sınırları içinde barındırdığı tarihi yapılar ışığında ilçe geçmişinin MÖ V bin yılına kadar uzandığı bilinmektedir. Gevaş Kültür Varlıkları Envanteri’nde bulunan 28 tarihi mekânı dışında doğal güzellikleri ile görülmeye değerdir. Tarihi ve doğal alanlarıyla dikkat çeken ilçe, turizm potansiyeli yüksek cazibe unsurlarına sahiptir. Akdamar Adası ve Akdamar Surp Haç Kilisesi Anıt Müzesi, Hişet Kalesi, İzzettin Şir Cami ve Medresesi, Halime Hatun Kümbeti ve Gevaş Mezarlığı, Şeyh İbrahim Kümbeti, Şeyh Şems Tebrizi Kümbeti, Aziz Thomas Manastırı, Göründü Manastırı (Mıhrapit Manastırı), Astuacacın Manastırı, Akdamar Adası, Artos Dağı (3550m), Aşıklar Tepesi, Hayal Tepesi, Kaymakam Tepesi, Pınarbaşı, İn Köyü (Ağın), Yarımada, Gevaş Yaylaları, Ters Lale, uşgun, Gevaş fasülyesi, inci kefal balığı, ayranaşı, keledoş yemeği ve yöresel otlarla yapılan eşgilisi ile kültür, inanç, alternatif turizm ve gastronomi turları için zengin bir destinasyon seçeneği oluşturur.  Tüm bu somut kültür miraslarına bir de somut olmayan kültürel mirasımız olan efsanelerden Tamara efsanesini eklemek yerinde olacaktır çünkü bu adada yaşanmış kavuşamayan aşk öyküsü Akdamar Adası'nı ziyaret edenleri tekrar adaya getirmek için bir çağrı niteliği taşır.

Gevaş ilçede Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı üç otel, bir pansiyon, bir apart otel ve çok sayıda bungalov villa konaklaması sunan tesis bulunmaktadır. Bununla beraber Van Gölü sahilinde kamp alanları mevcuttur. Gevaş-Van merkez ulaşımı, Van Büyükşehir Belediye aracıyla (GV1) 40-45 dakikalık yolculukla (genellikle iki saatte bir çift yönlü) sağlanmaktadır. Bunun dışında şehir merkezinden Gevaş’a minibüs, taksi ve özel araçla 25-35 dakikalık bir yolculukla ulaşım sağlanabilir. Gevaş ilçesinin kültür ve inanç turizmi yönüyle önemli destinasyonlarından biri olan Akdamar Adası’na ulaşım, Edremit Liman’ından feribot seferleri ile sağlanabildiği gibi Gevaş’taki iki iskeleden vapurlar aracılığıyla da sağlanmaktadır. Edremit iskelesinden yaklaşık bir saat süren yolculuk Gevaş İskele’lerinden 20-35 dakika sürmektedir.

Badem Ağacı Festivali: Her yıl Nisan-Mayıs döneminde açan badem ağaçlarını gözlemleyebileceğiniz en özel seyirlik mekân Gevaş ilçesi sınırlarında bulunan Akdamar Adası’dır. Van Denizi Yüzme Festivali, her sene Temmuz ayında 5 gün süreyle Van Gölü üzerinde bulunan Akdamar, Çarpanak, Kuzu ve Adır Ada’larına düzenlenen yüzme rotaları ile gelenekselleşen festivallerden biridir. Vizontele Deli Emin Bisiklet ve Doğa Şenliği: Deli Emin, Yılmaz Erdoğan’ın 2001 yılında yazıp yönettiği ve çekimlerinin Gevaş ilçesinde yapıldığı Vizon Tele filminde yer alan bir karakterin adıdır. Emin bir mucitir ve her yere bisikleti ile gitmektedir.