Aydın Memecik Zeytini

GASTRONOMİ ZİRAAT, ORMAN VE SU ÜRÜNLERİ Zeytin / Zeytinyağı TÜRKİYE'NİN İLLERİ Aydın

(Aydın, 2024)

Türkiye’de yetiştirilen 90’a yakın zeytin çeşidi içinden 17 çeşidinin ticari değere sahip olduğu bilinmektedir. Bunlar arasında Memecik, Gemlik, Domat, Ayvalık (Edremit), Memeli, Uslu, Edincik Su, Manzanilla, İzmir Sofralık, Çelebi, Halhalı, Yamalak, Tavşan Yüreği Karamürsel Su, Çilli, Kaba ve Erkence sayılmaktadır (Küçükyaşar, S. ve Pazır, F; 1996). Yağlık ve sofralık olarak iki ayrı gruba ayrılan zeytin çeşitlerinin içinden yağlık olarak sınıflandırılanlar sofralık olarak da kullanılmaktadır. Zeytin ağacının meyvesinin özelliklerini tanımlamak için dane ağırlığı, yağ oranı kullanılmaktadır.

Olea europeae birinci. türüne ait Memecik çeşidi zeytin ağaçlarının meyvesinin yağ ve et oranı yüksek olması sebebiyle genellikle yağlık olarak kullanılmaktadır (ATB 2026). Sofralık yeşil veya siyah zeytin elde etmek için ise erken hasat edilebilmektedir. XIX. Yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren organik Memecik zeytin üretimi yapan çiftliklerin sayıları artmaya başlamıştır. Aydın Memecik Zeytini ağacının gövdesi, çatlak yapılı ve koyu gri renklidir. Memecik, Ege Bölgesi’nin en yaygın zeytin çeşididir. Aydın ilinde üretilen zeytinlerin yarısına yakınını coğrafik işaretli Memecik türü oluşturmaktadır. Ağacının yaprakları geniş, üstü koyu yeşil ve alt kısımları hafif tüylü olabilmektedir. Bölgenin iklimine uyumlu, gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farklarının, coğrafik özelliklerinin katkısı ile “delice” olarak anılan yabani ve kendiliğinden büyümüş zeytin ağaçlarına aşılanarak üretilmektedir (TKP 2026).

Türk Patent ve Marka Kurulu, Aydın Ticaret Borsası (ATB) tarafından yapılan başvuruya istinaden Menşe Adı ile 2021 yılında coğrafik işaret tescil belgesi düzenlemiştir. Bunun ardından, yine ATB’ nin başvurusu ile 2024 yılında Avrupa Birliği tarafından da tescil edilmiştir. Aydın Memecik zeytini, Türkiye genelinde sofralık zeytin üretiminde yüzde 18’e yakın bir paya sahiptir.

Referanslar

Aydın Ticaret Borsası; https://www.aydinticaretborsasi.org.tr/aydin-zeytini, (Erişim tarihi:04.01.2026); Küçükyaşar, S. ve Pazır, F; (1996). Organik ve Konvansiyonel Memecik Çeşidi Yeşil Zeytinler Arasındaki Fiziksel, Kimyasal ve Pomolojik Özellikler Açısından Farklılıklar, Akademik Gıda 17(1) (2019) 47-54 Tarım Orman Ekranı; https://www.tarimtv.gov.tr/tr/video-detay/aydin-ab-ye-memecik-zeytiniyle-girdi-20185, (Erişim tarihi: 04.01.2026); Türkiye Kültür Portalı; https://www.kulturportali.gov.tr/portal/aydin-memecik-zeytini, (Erişim tarihi: 04.01.2026).