Hazar Gölü, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nde yer alan, Doğu Anadolu Fay Zonu'na bağlı tektonik kökenli bir çöküntü havzasında oluşmuş tatlı su gölü ve sulak alan ekosistemidir.

Göl, Elazığ il merkezinin yaklaşık 22 km güneydoğusunda, Sivrice ilçesi sınırları içerisinde bulunmaktadır. Güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda uzanan göl çanağı; kuzeyde Çelemlik, Mastar ve Kuşakçı dağları, güneyde ise Hazarbaba ve Yaylım dağları ile çevrilidir. Ortalama göl seviyesi 1240 m olup yüzey alanı, su seviyesindeki değişimlere bağlı olarak 80 ile 82,5 km² arasında değişmektedir. Gölün uzunluğu yaklaşık 20-22 km, genişliği ise 3-5 km arasında değişmektedir.

Hazar Gölü depresyonu, Türkiye'nin başlıca neotektonik yapılarından biri olan Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) üzerinde, sol yanal doğrultu atımlı fayların kademeli dizilimi sonucunda gelişmiş tipik bir çek-ayır (pull-apart) havzasıdır. Temel jeolojik birimi Üst Kretase yaşlı Maden Karmaşığı ile Pütürge Masifi'ne ait metamorfik kayaçlar oluşturmaktadır. Kuvaterner boyunca etkili olan iklim değişimleri ile tektonik hareketlere bağlı olarak göl seviyesinde önemli değişimler meydana gelmiş, bu süreçte günümüz kıyı çizgisinin üzerinde göl taraçaları (teraslar) oluşmuştur.

Hazar Gölü, kapalı bir hidrolojik havza özelliği göstermektedir. Gölün başlıca beslenme kaynaklarını çevredeki dağlardan gelen yüzey akışları ile Kürk Çayı, Zıkkım Deresi, Behrimaz Deresi ve Savsak Deresi oluşturmaktadır. Göl suları alkali karakterde ve hafif sodalıdır. Göl ekosistemi, havzaya özgü endemik türlerden Hazar sarıbalığı (Capoeta umbla) başta olmak üzere çeşitli tatlı su canlılarına yaşam ortamı sağlamaktadır. Göl ve çevresi, göçmen kuşlar açısından da konaklama ve üreme alanı niteliğindedir.

Göl seviyesindeki tarihsel değişimler, kıyı yerleşmelerinin gelişimini ve morfolojisini etkilemiştir. Göl seviyesinin düşük olduğu dönemlerde inşa edilen, daha sonra su seviyesinin yükselmesiyle sular altında kalan XI. yüzyıla tarihlenen Orta Çağ kalesi ve yerleşimi (Batık Şehir), gölün kültürel miras unsurlarından biridir. Bölgeden geçen tarihî kervan yolları ile Osmanlı tahrir defterleri, şer'iyye sicilleri ve salnamelerde Hazar Gölü ve çevresindeki yerleşmelerin ekonomik ve sosyal yapısına ilişkin bilgiler yer almaktadır.

Hazar Gölü ve çevresi, Doğu Anadolu Bölgesi'nin rekreasyon ve turizm alanlarından biridir. Göl çevresinde yüzme, yelken, kano, sportif olta balıkçılığı, dalış ve çeşitli su sporları gerçekleştirilmektedir. Kıyı kesiminde kamu kurumlarına ait eğitim ve dinlenme tesisleri, özel plaj işletmeleri, motel, pansiyon ve ikinci konutlar bulunmaktadır. Gölün güneyinde yer alan Hazarbaba Dağı'ndaki kayak merkezi ise bölgenin kış turizmine hizmet veren tesisleri arasında yer almaktadır.

Hazar Gölü ve yakın çevresi, doğal ve jeomorfolojik özellikleri nedeniyle Birinci ve İkinci Derece Doğal Sit Alanı olarak tescil edilmiştir. Alan, sulak alan ekosistemi bakımından koruma değeri taşımakta olup koruma ve yönetim çalışmaları ilgili kamu kurumları tarafından yürütülmektedir.

1950'li yıllardan itibaren Hazar I ve Hazar II hidroelektrik santrallerine enerji üretimi amacıyla gölden su alınması ve Behrimaz Sulama Kanalı aracılığıyla su aktarılması, gölün doğal su bütçesini etkilemiştir. Buna bağlı olarak göl seviyesinde meydana gelen düşüşler kıyı çizgisinde değişimlere ve ekolojik sorunlara neden olmuştur. Günümüzde ikinci konut alanlarından kaynaklanan atıklar, kıyı erozyonu ve iklim değişikliğine bağlı kuraklık, göl ekosistemini etkileyen başlıca çevresel sorunlar arasında yer almaktadır.